Vì sao bản vẽ thiết kế giá rẻ thường để lại hậu quả về sau

Trên thị trường hiện nay, giá thiết kế nhà phố có thể chênh lệch từ vài triệu đồng cho một bộ bản vẽ tham khảo đến vài chục triệu đồng cho một hồ sơ thiết kế đầy đủ. Nhiều gia chủ nhìn vào con số ban đầu và chọn phương án rẻ nhất, cho rằng nhà ở là công trình đơn giản, không cần đầu tư nhiều vào khâu thiết kế.

Vấn đề chỉ lộ ra khi công trình bắt đầu thi công. Bản vẽ thiếu chi tiết khiến thợ phải tự quyết định tại chỗ, kết cấu tính sai khiến phải gia cố thêm, hoặc công năng không phù hợp khiến gia đình phải sống chung với những bất tiện trong nhiều năm. Bài viết dưới đây của Kiến trúc 3TA phân tích những gì thường thiếu trong một bản vẽ thiết kế giá rẻ, hậu quả thực tế của chúng và cách gia chủ nên cân nhắc trước khi quyết định.

Bản vẽ thiết kế giá rẻ thường thiếu những gì

Một bộ hồ sơ thiết kế đầy đủ thường gồm bản vẽ kiến trúc, bản vẽ kết cấu có tính toán chịu lực, bản vẽ điện nước và bản vẽ chi tiết hoàn thiện. Bản vẽ giá rẻ thường chỉ dừng lại ở phối cảnh và mặt bằng cơ bản, đủ để hình dung công trình nhưng chưa đủ để thi công chính xác.

Phần tính toán kết cấu là nội dung dễ bị cắt bỏ nhất, vì đòi hỏi nhiều thời gian và chuyên môn hơn so với việc vẽ hình khối bên ngoài. Nhiều bộ hồ sơ giá rẻ chỉ đưa ra kích thước cột, dầm theo kinh nghiệm chung, không dựa trên tải trọng thực tế và điều kiện nền đất của từng công trình.

Bản vẽ điện nước chi tiết cũng thường bị lược bỏ, khiến vị trí ổ cắm, công tắc và đường ống được quyết định tùy hứng ngay tại công trường. Chi tiết cấu tạo cho những điểm dễ phát sinh lỗi như chống thấm sàn mái, khe co giãn hay liên kết giữa các loại vật liệu khác nhau cũng ít khi xuất hiện đầy đủ trong bản vẽ giá rẻ. Với những phần thiếu hụt này, hậu quả thường không xuất hiện ngay mà chỉ lộ ra trong quá trình thi công và sử dụng.

Hậu quả thường gặp khi dùng bản vẽ giá rẻ

Những thiếu sót trong bản vẽ không biến mất khi thi công. Chúng chỉ chuyển thành những vấn đề cụ thể ở từng giai đoạn khác nhau của công trình.

Phát sinh chi phí trong quá trình thi công

Khi bản vẽ thiếu chi tiết, đội thi công thường phải tự điều chỉnh tại chỗ: thay đổi vị trí cột để tránh vướng, điều chỉnh cao độ dầm để phù hợp với hệ thống kỹ thuật, hoặc bổ sung chi tiết chống thấm sau khi phát hiện thiếu sót. Mỗi lần điều chỉnh đều kéo theo chi phí vật liệu, nhân công và thời gian phát sinh.

Khoản tiền tiết kiệm được từ việc mua bản vẽ giá rẻ ban đầu, trong nhiều trường hợp, nhỏ hơn nhiều so với tổng chi phí phát sinh trong suốt quá trình xây dựng. Chi phí này lộ ra dần theo từng công đoạn, khiến gia chủ khó nhận ra ngay từ đầu rằng nguyên nhân gốc rễ nằm ở bản vẽ ban đầu. Ngoài chi phí phát sinh khi thi công, một bản vẽ giá rẻ còn có thể ảnh hưởng đến chính cách gia đình sử dụng ngôi nhà sau này.

Công năng không phù hợp với nếp sống thực tế

Bản vẽ giá rẻ thường được thiết kế theo mẫu chung, chưa qua bước tìm hiểu kỹ nhu cầu sinh hoạt cụ thể của từng gia đình. Kết quả là những bất tiện chỉ lộ ra sau khi gia đình đã dọn vào ở: bếp quá nhỏ so với thói quen nấu ăn, phòng ngủ thiếu ánh sáng, cầu thang dốc bất tiện cho người lớn tuổi.

Những vấn đề này khó sửa chữa vì liên quan đến kết cấu và mặt bằng tổng thể, không đơn thuần là thay đổi màu sơn hay nội thất. Gia đình thường phải sống chung với sự bất tiện trong nhiều năm, hoặc chấp nhận chi phí cải tạo lớn để khắc phục. Nghiêm trọng hơn cả những bất tiện về công năng là rủi ro liên quan trực tiếp đến kết cấu chịu lực.

Rủi ro về kết cấu và an toàn

Đây là hậu quả nghiêm trọng nhất và cũng khó nhận ra nhất bằng mắt thường. Một bộ khung kết cấu được tính sai hoặc thiếu tính toán chi tiết vẫn có thể đứng vững trong nhiều năm đầu, trước khi bộc lộ vấn đề khi công trình chịu tải đầy đủ hoặc gặp điều kiện bất thường như mưa bão lớn.

Chi phí gia cố kết cấu sau khi công trình đã hoàn thiện thường cao hơn rất nhiều so với việc tính toán đúng ngay từ đầu, và trong một số trường hợp gần như không thể khắc phục triệt để mà không phá dỡ một phần công trình. Hiểu rõ những hậu quả này, câu hỏi tiếp theo là vì sao giá thiết kế lại có sự chênh lệch lớn đến vậy giữa các đơn vị.

Vì sao giá thiết kế nhà phố lại chênh lệch nhiều

Giá thiết kế phản ánh khối lượng công việc thực tế mà đơn vị thiết kế bỏ ra. Một bộ hồ sơ đầy đủ đòi hỏi khảo sát hiện trạng, tính toán kết cấu, phối hợp với kỹ sư điện nước và nhiều vòng chỉnh sửa theo góp ý của gia chủ.

Bản vẽ giá rẻ thường được tạo ra bằng cách chỉnh sửa nhẹ từ một mẫu có sẵn, áp dụng cho nhiều công trình khác nhau mà không tính toán riêng cho từng khu đất. Cách làm này giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí nhân sự, nhưng cũng đồng nghĩa với việc bỏ qua những yếu tố đặc thù của từng công trình.

Sự chênh lệch giá vì thế thường tương ứng với sự chênh lệch về mức độ tính toán và tùy chỉnh cho riêng công trình đó. Từ đây, một câu hỏi thực tế đặt ra là liệu bản vẽ thiết kế có sẵn có còn giá trị sử dụng hay không.

Có nên mua bản vẽ thiết kế có sẵn

Bản vẽ có sẵn không hoàn toàn vô giá trị. Với công trình nhỏ, mặt bằng đơn giản và khu đất có điều kiện gần giống bản vẽ gốc, một bộ hồ sơ có sẵn có thể dùng làm nền tham khảo, giúp gia chủ hình dung công năng và tiết kiệm thời gian ở giai đoạn ý tưởng ban đầu.

Rủi ro tăng lên đáng kể với những khu đất có hình dạng đặc biệt, hướng nắng bất lợi, công trình nhiều tầng hoặc gia đình có nhu cầu sử dụng phức tạp. Trong những trường hợp này, việc áp dụng nguyên một bản vẽ có sẵn dễ dẫn đến các hậu quả đã nêu ở phần trước.

Nếu quyết định dùng bản vẽ có sẵn, gia chủ vẫn nên thuê một kỹ sư kết cấu kiểm tra và điều chỉnh lại tính toán chịu lực cho phù hợp với khu đất thực tế, không đưa thẳng bản vẽ gốc cho đội thi công. Với những rủi ro và giới hạn đã rõ, phần cuối cùng nói về cách chọn một đơn vị thiết kế đáng tin cậy ngay từ đầu.

Cách chọn đơn vị thiết kế đáng tin cậy

Gia chủ nên yêu cầu xem trước một bộ hồ sơ mẫu đầy đủ, bao gồm cả bản vẽ kết cấu và điện nước, không dừng lại ở việc xem phối cảnh đẹp trên các nền tảng quảng cáo. Việc trao đổi trực tiếp về nhu cầu sinh hoạt của gia đình cũng nên diễn ra trước khi ký hợp đồng, để đánh giá xem đơn vị thiết kế có thực sự tìm hiểu kỹ nhu cầu hay chỉ đưa ra một mẫu có sẵn.

Chi phí thiết kế hợp lý nên tương ứng với khối lượng công việc: có khảo sát hiện trạng, có tính toán kết cấu và có ít nhất một vài vòng chỉnh sửa theo phản hồi. Một mức giá quá thấp so với mặt bằng chung thường đi kèm việc cắt giảm một trong những công đoạn này. Nhìn lại toàn bộ vấn đề, giá thiết kế thấp hiếm khi là một khoản tiết kiệm thực sự.

Thiết kế đúng ngay từ đầu vẫn rẻ hơn sửa chữa về sau

Chi phí thiết kế chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng ngân sách xây dựng một ngôi nhà, nhưng lại quyết định phần lớn chất lượng và chi phí của toàn bộ quá trình thi công phía sau. Một khoản tiết kiệm nhỏ ở bước thiết kế có thể kéo theo chi phí phát sinh lớn hơn nhiều lần khi công trình đã bắt đầu xây dựng.

Gia chủ nên nhìn nhận thiết kế như một khoản đầu tư cho toàn bộ công trình. Khi bản vẽ được tính toán đầy đủ và phù hợp với chính công trình, ngôi nhà mới thực sự tránh được những hậu quả tốn kém mà một bản vẽ giá rẻ thường để lại.