Nội khí là gì, vì sao cách giữ khí ảnh hưởng đến việc giữ tiền

Có những người làm việc rất chăm, thu nhập không hề thấp, nhưng tiền cứ vào rồi lại ra. Vừa dành dụm được một khoản thì xe hỏng, người nhà ốm, hoặc một khoản chi bất ngờ nào đó xuất hiện đúng lúc. Trong phong thủy, hiện tượng này thường được lý giải qua cách ngôi nhà giữ và thoát không khí bên trong, thứ gọi là nội khí.

Đây là cách diễn giải mang tính truyền thống, gắn liền với quan sát dân gian về mối liên hệ giữa thói quen sinh hoạt và đời sống vật chất của một gia đình, không phải một quy luật vật lý được kiểm chứng khoa học. Dù vậy, nhiều nguyên tắc thiết kế đi kèm với quan niệm này, như cách bố trí cửa hay tổ chức luồng gió, vẫn mang lại lợi ích thực tế về nhiệt độ, sự riêng tư và khả năng tập trung trong không gian sống.

Bài viết dưới đây, Kiến trúc 3TA sẽ trình bày khái niệm nội khí, cách nó được cho là ảnh hưởng đến khả năng tích lũy và sự tập trung của gia chủ, cùng những giải pháp thiết kế cụ thể để cân bằng giữa giữ khí và thông gió cho nhà phố hiện đại.

Nội khí là gì

Nội khí là toàn bộ luồng không khí nằm bên trong ngôi nhà, được giới hạn bởi hệ thống cửa chính và cửa sổ. Nó bắt đầu từ điểm nạp đầu tiên, tức cửa chính, và kết thúc ở điểm thoát cuối cùng, thường là cửa sổ hoặc cửa phụ. Hiểu đơn giản, nội khí chính là bầu không khí sống của cả nhà, được tạo ra và duy trì nhờ cách các cửa đóng mở.

Khái niệm này khác với cách nhiều người vẫn nghĩ về phong thủy nhà ở, vốn thường chỉ xoay quanh hướng nhà hay vị trí đặt đồ vật. Nội khí được xem là một yếu tố vận hành hằng ngày, thay đổi liên tục theo thói quen sử dụng cửa của từng thành viên trong nhà, chứ không cố định theo bản vẽ ban đầu.

Nạp khí, theo quan niệm này, gắn liền với sự di chuyển của con người. Khi một người bước từ ngoài đường vào nhà qua cửa chính, họ mang theo cả năng lượng sinh hoạt của mình, và khí đó dừng lại ở nơi người đó dừng lại. Vì vậy một ngôi nhà ổn định chỉ nên có một cửa nạp khí chính, không nên có nhiều lối ra vào cùng lúc mang tính chất nạp khí.

Gió qua cửa sổ thì khác. Cửa sổ không có người đi qua nên không mang chức năng nạp khí, nó chỉ làm nhiệm vụ lưu thông và điều hòa không khí. Nhầm lẫn giữa hai khái niệm này khiến nhiều nhà mở toang cửa sổ suốt ngày, nghĩ là đang cho nhà thoáng khí. Luồng gió đó lại làm loãng phần nội khí vừa được nạp vào từ cửa chính.

Một ví dụ dễ hình dung là một căn nhà ống ba tầng, có cửa chính ở tầng một và ban công lớn mở suốt ở tầng hai đối diện gần như thẳng hàng. Mỗi lần chủ nhà bước vào từ cửa chính, luồng khí mang theo năng lượng sinh hoạt gần như lập tức bị kéo lên và thoát ra ngoài qua ban công tầng hai vì chênh lệch áp suất. Cảm giác trong nhà lúc nào cũng như đang có gió lùa, dù các phòng riêng vẫn kín, và đây được xem là một dạng thất thoát nội khí điển hình ở nhà phố hiện nay.

Với khái niệm nội khí đã rõ, câu hỏi tiếp theo là vì sao có nhà giữ được khí tốt còn nhà khác thì không.

Khả năng phân tách môi trường quyết định độ bền của một ngôi nhà

Câu trả lời nằm ở khả năng phân tách giữa môi trường trong nhà và môi trường ngoài trời.

Độ dày tường và khả năng giữ khí

Những ngôi nhà kiến trúc Pháp cũ, tường dày đến hai mươi centimet trở lên, có khả năng phân tách môi trường rất tốt. Nhiệt độ trong nhà ổn định, ít bị ảnh hưởng bởi nắng nóng hay gió lạnh bên ngoài, và đó cũng là lý do nhiều công trình dạng này tồn tại cả trăm năm mà ít bị đập bỏ.

So sánh với nhà tường mỏng, nhiều mảng kính lớn, sự phân tách gần như không có. Nhiệt, âm thanh, và cả không khí bên trong đều trao đổi liên tục với bên ngoài, khiến nội khí khó ổn định. Điều này không có nghĩa nhà hiện đại phải quay về xây tường gạch dày như trăm năm trước.

Vật liệu hiện đại thay tường dày để giữ khí

Vật liệu cách nhiệt, kính hai lớp, hay tường thạch cao có lõi cách âm hiện nay đều có thể đạt hiệu quả phân tách tương đương nếu tính toán đúng độ dày và vị trí lắp đặt. Vấn đề nằm ở việc nhiều công trình bỏ qua bước này để ưu tiên diện tích sử dụng, dẫn đến nhà rộng nhưng khả năng giữ khí lại mỏng.

Vì tường và cửa quyết định khả năng giữ khí, bước tiếp theo là nhìn vào chỗ khí dễ thất thoát nhất trong một ngôi nhà hiện đại, đó là cửa hậu.

Cửa hậu quá to là nguyên nhân khiến khí thoát nhanh

Nhiều nhà phố hiện nay thiết kế cửa hậu to gần bằng cửa chính, đôi khi đặt thẳng hàng đối diện nhau để lấy gió xuyên phòng. Về mặt thông gió, cách làm này có lợi, nhưng xét theo nguyên tắc giữ nội khí, đây lại là điểm yếu.

Thói quen đóng cửa và khả năng giữ khí

Khi khí vừa được nạp vào từ cửa chính, nếu phía sau có một lối thoát to và luôn mở, khí sẽ đi thẳng qua nhà rồi thoát ra ngoài gần như ngay lập tức. Theo quan niệm này, đây là lý do nhiều gia đình rơi vào tình trạng làm đầu đổ đuôi, kiếm được bao nhiêu cũng có việc phát sinh tiêu hết bấy nhiêu, vì ngôi nhà không có chỗ để giữ lại phần khí vừa nạp vào.

Một chiếc bát ăn cơm không có nắp chỉ dùng để ăn tạm rồi rửa ngay, dùng xong là hết công năng. Nhưng khi có thêm cái nắp, chiếc bát đó chuyển sang công năng tích trữ, có thể đựng và giữ đồ ăn qua nhiều giờ. Cửa của một ngôi nhà, theo cách hình dung này, cũng vận hành tương tự: đóng cửa chính là gắn thêm chiếc nắp cho ngôi nhà.

Theo quan sát dân gian, người có tích lũy tài chính ổn định thường có thói quen đóng cửa khi không ra vào, kể cả cửa phòng trong nhà, trong khi nhà cửa mở toang cả ngày, gió lùa tự do từ trước ra sau, thường khó giữ được khoản tiền lớn trong thời gian dài. Đây là một mối liên hệ mang tính quan sát truyền thống, chưa phải một quy luật nhân quả được chứng minh. Vấn đề đặt ra là làm sao đóng bớt cửa để giữ khí mà nhà vẫn đủ thoáng, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Cách giữ nội khí mà vẫn đảm bảo thông gió cho nhà phố hiện đại

Nhiều gia chủ khi nghe đến việc đóng bớt cửa sẽ lo ngại nhà bí, ẩm, thiếu ánh sáng tự nhiên. Đây là mối lo hợp lý vì khí hậu miền Bắc vốn nóng ẩm, nhà đóng kín hoàn toàn sẽ sinh vấn đề riêng. Giữ nội khí là việc phân vùng rõ chỗ nào cần đóng và chỗ nào cần mở trong nhà.

Giếng trời đặt ở giữa nhà hoặc phía sau, có mái che và hệ thống lam chắn nắng, vừa lấy sáng vừa thoát nhiệt mà không tạo thành một luồng xuyên thẳng từ cửa chính ra cửa hậu. Cửa hậu nên thiết kế lệch trục so với cửa chính, hoặc dùng cửa lùa hai lớp có thể đóng kín khi không cần thông gió mạnh.

Với những khu vực cần thoáng khí thường xuyên như bếp hay khu giặt phơi, có thể tách riêng bằng một vách ngăn hoặc hành lang đệm, để luồng gió ở khu vực đó không thông trực tiếp với không gian sinh hoạt chính. Cách bố trí này giữ nhà thoáng mát quanh năm mà vẫn giữ được khả năng giữ khí ở khu vực phòng khách và phòng ngủ, nơi gia đình dành phần lớn thời gian sinh hoạt. Chính sự phân vùng đóng mở này, ngoài việc giữ khí, còn được cho là ảnh hưởng đến một khía cạnh khác ít ai để ý: khả năng tập trung của người sống trong nhà.

Không gian đóng kín ảnh hưởng đến sự tập trung của gia chủ

Mối liên hệ này thường bị bỏ qua vì ít ai nghĩ đến việc bố cục không gian có thể tác động đến cách một người ra quyết định.

Một ngôi nhà mở rộng, dùng nhiều kính lớn, khiến mắt và tâm trí liên tục hướng ra bên ngoài. Người ở trong không gian đó dễ bị phân tán, khó ngồi yên một chỗ lâu để suy nghĩ thấu đáo việc gì. Cảm giác lúc nào cũng có thứ gì đó bên ngoài đáng để nhìn khiến sự chú ý khó gom lại một chỗ.

Ngược lại, một không gian có tường bao rõ ràng, cửa sổ vừa đủ chứ không lạm dụng, giới hạn tầm nhìn lại gần hơn, khiến tâm trí ít bị kéo ra ngoài. Người sống trong không gian đó thường có xu hướng tĩnh tâm hơn khi làm việc, và những quyết định liên quan đến tiền bạc, đầu tư có xu hướng được cân nhắc kỹ hơn.

Đây cũng là lý do nhiều phòng làm việc hay phòng thờ trong nhà truyền thống thường được đặt ở khu vực kín đáo, ít cửa sổ, thay vì sát mặt kính lớn nhìn ra đường. Từ hai khía cạnh vừa nêu, giữ khí để giữ tiền và giữ khí để giữ sự tập trung, có thể rút ra một điểm chung quan trọng hơn cả kỹ thuật thiết kế.

Phong thủy tốt bắt đầu từ thói quen của người ở

Điểm chung đó là vai trò của người sống trong nhà, không chỉ nằm ở bản thiết kế.

Hai ngôi nhà giống hệt nhau về hướng, về cách bố trí cửa, vẫn có thể cho ra hai kết quả khác nhau tùy vào thói quen của chủ nhà. Nhà nào có người biết đóng cửa đúng lúc, giữ ấm vào mùa đông, hạn chế mở cửa hậu khi không cần thiết, nhà đó thường giữ được khí ổn định hơn. Nhà nào chủ nhà quen mở cửa liên tục cho thoáng, dù thiết kế ban đầu tốt đến đâu, khí vẫn dễ thất thoát theo thời gian.

Nói cách khác, thiết kế tạo điều kiện, còn thói quen sống mới là yếu tố quyết định kết quả cuối cùng trong phần lớn trường hợp.

Đây cũng là lý do vì sao cùng một bản vẽ, cùng một đội thi công, hai gia đình chuyển vào ở lại có trải nghiệm sống khác hẳn nhau sau vài năm. Một nhà lúc nào cũng thấy ấm cúng, gọn gàng, ít phát sinh chi phí sửa chữa ngoài kế hoạch. Nhà còn lại thường xuyên phàn nàn về việc lạnh vào mùa đông, nóng vào mùa hè, và có cảm giác tiền cứ trôi đi đâu đó không rõ lý do. Sự khác biệt ở đây phần nhiều nằm ở cách vận hành ngôi nhà mỗi ngày, hơn là ở vật liệu hay diện tích ban đầu. Với những gia đình đang cân nhắc xây mới hoặc đã ở trong nhà cũ, vẫn có những điều chỉnh cụ thể có thể áp dụng ngay.

Với những gia đình đang có ý định sửa nhà hoặc xây mới, đây là điều đáng cân nhắc ngay từ bước lên phương án. Bố trí một cửa nạp khí chính rõ ràng, hạn chế đặt cửa hậu đối diện thẳng cửa chính, và giữ thói quen đóng cửa khi không sử dụng là những việc đơn giản nhưng có ảnh hưởng lâu dài đến cả không gian sống lẫn khả năng tích lũy của gia đình.

Với nhà đã xây xong và không thể chỉnh lại vị trí cửa, giải pháp nằm ở việc thêm một lớp rèm dày hoặc vách lửng ở khu vực gần cửa hậu để làm chậm luồng khí thoát ra, kết hợp với việc tập cho cả nhà thói quen đóng cửa chính ngay sau khi ra vào. Đây là những điều chỉnh nhỏ, không cần đập phá hay sửa chữa lớn, nhưng đủ để cải thiện đáng kể cách ngôi nhà giữ nội khí mỗi ngày.