“Tọa sơn hướng thủy” là một trong những nguyên tắc chọn đất quen thuộc nhất trong phong thủy truyền thống, nghĩa đen là lưng tựa núi, mặt hướng ra sông hoặc hồ nước. Nguyên tắc này có nguồn gốc từ cách người xưa chọn nơi định cư an toàn: núi phía sau che chắn gió lạnh và bảo vệ khỏi tấn công bất ngờ, nước phía trước cung cấp nguồn sống và tầm nhìn xa để quan sát.
Vấn đề là phần lớn đất đô thị hiện nay không có núi thật lẫn sông thật ở gần. Nhiều gia chủ khi tìm hiểu về nguyên tắc này thường bối rối, không biết áp dụng thế nào cho một lô đất nằm giữa các dãy nhà phố san sát. Bài viết dưới đây giải thích nguyên tắc tọa sơn hướng thủy trong phong thủy loan đầu, và cách các kiến trúc sư thường diễn giải nguyên tắc này cho bối cảnh đô thị hiện đại.
Tọa sơn hướng thủy là gì trong phong thủy loan đầu
Phong thủy loan đầu là trường phái tập trung vào hình thế thực tế của địa hình, khác với phong thủy lý khí vốn thiên về tính toán theo hướng và các con số. Trong trường phái loan đầu, tọa sơn hướng thủy là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá một thế đất.
“Tọa sơn” chỉ việc phía sau nhà có một điểm tựa vững vàng, truyền thống là một ngọn núi hoặc gò đất cao, tạo cảm giác được che chở và bảo vệ. “Hướng thủy” chỉ việc phía trước nhà có mặt nước hoặc không gian mở, mang lại tầm nhìn thoáng và cảm giác đón nhận vượng khí.
Sự kết hợp giữa lưng tựa ổn định và mặt tiền thoáng đãng được xem là thế đất lý tưởng, vừa an toàn vừa thuận lợi cho sự phát triển của gia đình sinh sống tại đó. Với nguyên tắc gốc đã rõ, phần tiếp theo giải thích vì sao nguyên tắc này khó áp dụng nguyên bản trong bối cảnh đô thị.
Vì sao nguyên tắc này khó áp dụng nguyên bản trong đô thị
Phần lớn đất đô thị hiện nay nằm trong các khu dân cư đông đúc, xung quanh là nhà phố san sát chứ không phải địa hình tự nhiên với núi non và sông hồ. Việc áp dụng nguyên tắc tọa sơn hướng thủy theo nghĩa đen gần như không thể thực hiện với đa số lô đất thực tế.
Ngay cả những khu vực còn giữ được yếu tố tự nhiên, việc chọn đất chỉ dựa vào có núi phía sau và có nước phía trước cũng bỏ qua nhiều yếu tố quan trọng khác như hướng nắng, hướng gió, kết cấu nền đất và điều kiện hạ tầng xung quanh.
Chính vì vậy, các kiến trúc sư và nhà nghiên cứu phong thủy hiện đại thường diễn giải lại tinh thần của nguyên tắc này theo những yếu tố kiến trúc có thể quan sát và tạo dựng được trong đô thị, không áp dụng theo đúng nghĩa đen. Với lý do đã rõ, phần tiếp theo trình bày cách hiểu tọa sơn trong bối cảnh hiện đại.
Cách hiểu tọa sơn trong bối cảnh đô thị hiện đại
Trong đô thị, tọa sơn thường được diễn giải thành một bức tường kiên cố, một công trình cao tầng ổn định hoặc một khối kiến trúc đặc phía sau ngôi nhà, mang chức năng tương tự ngọn núi trong việc tạo cảm giác được che chở.
Về mặt kiến trúc thực tế, một mặt sau ổn định còn mang lại lợi ích cụ thể: cách âm tốt hơn từ khu vực phía sau, hạn chế ánh nắng gay gắt buổi chiều nếu nhà quay lưng về hướng Tây, và tạo cảm giác an toàn tâm lý khi không có khoảng trống bất định phía sau lưng.
Ngược lại, một ngôi nhà có mặt sau quá mỏng manh, giáp ranh với khoảng đất trống chưa xây dựng hoặc công trình có nguy cơ sụt lún, thường được xem là thiếu tọa sơn, dù xét về hướng và vị trí có thể vẫn đẹp theo các tiêu chí khác. Với cách hiểu về tọa sơn đã rõ, phần tiếp theo nói về hướng thủy trong cùng bối cảnh.
Cách hiểu hướng thủy trong bối cảnh đô thị hiện đại
Hướng thủy trong đô thị thường được diễn giải thành không gian mở phía trước nhà: một con đường rộng, một công viên, quảng trường hoặc khoảng sân chung đủ lớn để tạo tầm nhìn thoáng. Về mặt kiến trúc, không gian mở phía trước mang lại lợi ích thực tế rõ ràng: ánh sáng tự nhiên vào nhà tốt hơn, tầm nhìn không bị che khuất bởi công trình đối diện, và không khí lưu thông thuận lợi hơn so với nhà nằm sâu trong hẻm hẹp.
Nếu khu đất thực sự có mặt nước tự nhiên hoặc hồ điều hòa phía trước, nhiều người vẫn coi đây là điều kiện lý tưởng theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng của nguyên tắc phong thủy. Với cả hai yếu tố đã được diễn giải, phần tiếp theo trình bày cách ứng dụng cụ thể vào việc chọn đất và bố trí công trình.
Ứng dụng vào cách chọn đất và bố trí công trình
Khi xem xét một lô đất theo tinh thần tọa sơn hướng thủy, có thể đặt câu hỏi cụ thể: phía sau lô đất có công trình ổn định lâu dài hay là khoảng đất trống dễ biến động; phía trước có đủ khoảng lùi, đường rộng hoặc tầm nhìn thoáng hay bị che khuất hoàn toàn.
Nếu không thể chọn được lô đất có sẵn cả hai yếu tố, kiến trúc sư có thể tạo dựng cảm giác tọa sơn hướng thủy ngay trong thiết kế: bố trí khối đặc như tường, cầu thang hoặc khu vệ sinh ở phía sau nhà để tạo lưng tựa, đồng thời mở rộng khoảng lùi, cửa kính hoặc sân trước để tạo cảm giác thoáng đãng phía trước.
Với những khu đất có mặt tiền và mặt hậu đều bị bao kín bởi công trình liền kề, việc tạo sân trong hoặc giếng trời cũng có thể mang lại một phần cảm giác “hướng thủy” thông qua ánh sáng và không gian mở nằm ngay bên trong ngôi nhà. Với cách ứng dụng thực tế đã rõ, phần tiếp theo chỉ ra một số hiểu lầm thường gặp khi áp dụng nguyên tắc này.
Tinh thần cốt lõi quan trọng hơn hình thức bề ngoài
Tọa sơn hướng thủy, khi được hiểu đúng bản chất, hướng đến cảm giác được nâng đỡ, ổn định phía sau và sự cởi mở, thông thoáng phía trước, không đòi hỏi một khu đất phải có núi và sông theo đúng nghĩa đen. Những yếu tố cảm giác này hoàn toàn có thể tạo dựng bằng kiến trúc trong bối cảnh đô thị.
Gia chủ nên nhìn nhận nguyên tắc này như một khung tham khảo về cảm giác không gian, thay vì một danh sách điều kiện cứng nhắc cần thỏa mãn từng chữ. Khi kiến trúc biết tạo ra điểm tựa vững vàng phía sau và tầm nhìn thoáng đãng phía trước, tinh thần của tọa sơn hướng thủy vẫn có thể hiện diện trọn vẹn ngay giữa một khu đô thị đông đúc.
Không gian bạn hình dung, xứng đáng bắt đầu bằng một bản vẽ thật
Trước khi là một công trình, mỗi dự án của 3TA đều bắt đầu từ một cuộc trò chuyện về cách bạn muốn sống. Để lại thông tin, kiến trúc sư sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ, không ràng buộc.