Phản biện xu hướng copy mẫu nhà đẹp trên mạng khi xây nhà

Nhiều gia đình khi chuẩn bị xây nhà thường lưu sẵn hàng chục ảnh mẫu nhà đẹp tìm được trên mạng, rồi mang đến gặp kiến trúc sư với mong muốn làm giống hệt một trong số đó. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian tìm ý tưởng ban đầu, nhưng đằng sau sự tiện lợi đó là nhiều rủi ro về kỹ thuật, công năng và cả pháp lý mà ít gia đình lường trước. Hãy cùng Kiến trúc 3TA tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Vì sao xu hướng copy mẫu nhà đẹp trên mạng phổ biến

Việc tìm và lưu mẫu nhà đẹp trên các trang mạng xã hội, hội nhóm xây nhà hay website bán bản vẽ có sẵn đã trở thành bước đầu tiên của rất nhiều gia đình trước khi xây nhà, vì đây là cách nhanh nhất để hình dung kết quả cuối cùng mà không cần chờ kiến trúc sư phác thảo.

Tâm lý muốn giảm rủi ro khi xây nhà

Xây nhà là khoản đầu tư lớn, thường chiếm phần lớn tích lũy của một gia đình trong nhiều năm, nên tâm lý phổ biến là muốn nhìn thấy trước kết quả thay vì tin vào bản vẽ trừu tượng trên giấy. Một căn nhà mẫu đã hoàn thiện và có ảnh chụp thực tế mang lại cảm giác chắc chắn hơn nhiều so với bản phối cảnh 3D do kiến trúc sư dựng riêng cho công trình chưa xây.

Cảm giác an toàn này đặc biệt rõ với những gia đình lần đầu xây nhà, khi họ chưa có kinh nghiệm hình dung không gian từ bản vẽ, nên việc có sẵn một mẫu nhà đã xây xong để tham chiếu giúp giảm bớt lo lắng trong quá trình ra quyết định.

Chi phí thấp của việc mua bản vẽ có sẵn

Bản vẽ nhà có sẵn bán trên mạng thường có giá chỉ vài triệu đồng, thấp hơn nhiều so với chi phí thuê kiến trúc sư thiết kế riêng cho công trình, vì bản vẽ này được bán lại cho nhiều khách hàng khác nhau thay vì làm riêng cho một công trình cụ thể.

Với những gia đình có ngân sách xây dựng hạn chế, việc tiết kiệm được vài chục triệu đồng ở khâu thiết kế để dồn vào phần thi công là lựa chọn dễ hiểu, nhưng khoản tiết kiệm này thường kéo theo những chi phí phát sinh khác trong quá trình thi công thực tế, điều sẽ được phân tích ở phần sau.

Những hệ lụy thực tế khi áp nguyên mẫu nhà người khác

Bản vẽ mẫu tải trên mạng được thiết kế cho một lô đất và một gia đình cụ thể ở một thời điểm khác, nên khi áp trực tiếp vào lô đất và gia đình khác, nhiều vấn đề thường phát sinh ngay từ giai đoạn xin phép xây dựng.

Sai lệch giữa bản vẽ mẫu và điều kiện đất thực tế

Mỗi lô đất có hướng nắng, hướng gió, kích thước và địa chất khác nhau, nên một bản vẽ tối ưu cho lô đất hướng Nam rộng 100m² sẽ không còn phù hợp khi áp cho lô đất hướng Tây rộng 60m², dù hai bản vẽ nhìn giống hệt nhau trên giấy.

Vấn đề này thể hiện rõ nhất ở hướng nhà, vì bản vẽ mẫu thường không ghi rõ được thiết kế tối ưu cho hướng nào, nên nhiều gia đình chỉ phát hiện ra nhà mình nóng bất thường vào buổi chiều sau khi đã xây xong, do bản gốc được thiết kế cho lô đất có hướng khác hẳn.

Công năng không khớp với thói quen sinh hoạt gia đình

Một bản vẽ mẫu phù hợp với gia đình 4 người có 2 con nhỏ sẽ không còn hợp lý khi áp cho gia đình 3 thế hệ có ông bà cùng sống chung, vì số lượng phòng ngủ, vị trí phòng thờ hay yêu cầu về không gian sinh hoạt chung hoàn toàn khác nhau giữa hai trường hợp.

Nhiều gia đình sau khi ở một thời gian mới nhận ra cầu thang đặt sai vị trí khiến việc di chuyển bất tiện, hay phòng bếp quá xa phòng ăn do bản vẽ gốc được thiết kế theo thói quen sinh hoạt của một gia đình khác, chứ không phải do lỗi thi công.

Một trường hợp thường gặp là gia đình mua bản vẽ mẫu có phòng thờ đặt ở tầng trệt gần cửa ra vào, trong khi phong tục và thói quen của gia đình lại muốn đặt phòng thờ ở tầng cao nhất, nên sau khi xây xong buộc phải cải tạo lại toàn bộ khu vực này, phát sinh thêm chi phí không nhỏ so với việc thiết kế đúng ngay từ đầu. Tương tự, nhiều bản vẽ mẫu bố trí gara ô tô ở vị trí không phù hợp với chiều rộng đường vào thực tế của lô đất, khiến gia đình gặp khó khăn khi đưa xe vào ra hàng ngày.

Vấn đề pháp lý và kỹ thuật khi dùng bản vẽ có sẵn

Ngoài vấn đề công năng, bản vẽ mua sẵn trên mạng còn tiềm ẩn rủi ro về mặt kỹ thuật kết cấu và pháp lý mà nhiều gia đình không lường trước khi quyết định mua.

Bản vẽ mẫu chưa qua khảo sát địa chất, kết cấu

Bản vẽ kết cấu đúng chuẩn cần dựa trên kết quả khảo sát địa chất thực tế của từng lô đất, vì khả năng chịu lực của nền đất khác nhau đáng kể giữa các khu vực, ngay cả trong cùng một thành phố. Bản vẽ mẫu bán sẵn trên mạng thường không đi kèm khảo sát địa chất cho lô đất cụ thể của người mua, nên đơn vị thi công buộc phải tự điều chỉnh móng theo kinh nghiệm, dẫn đến rủi ro về an toàn kết cấu nếu điều chỉnh không chính xác.

Rủi ro này thường không xuất hiện ngay sau khi xây xong, mà bộc lộ dần qua các dấu hiệu như nứt tường, lún nền hay thấm dột sau vài năm sử dụng, khi đó chi phí sửa chữa thường cao hơn nhiều so với khoản tiền tiết kiệm được từ việc mua bản vẽ giá rẻ ban đầu.

Rủi ro về bản quyền thiết kế

Nhiều bản vẽ được rao bán trên mạng thực chất là bản vẽ sao chép từ công trình đã có, chưa được sự đồng ý của kiến trúc sư hoặc chủ đầu tư ban đầu, nên người mua có thể gặp rủi ro pháp lý nếu bên sở hữu bản quyền thiết kế phát hiện và khiếu nại.

Ngoài rủi ro bản quyền, bản vẽ xin phép xây dựng nộp cho cơ quan quản lý cần có chữ ký và mã số hành nghề của kiến trúc sư hoặc kỹ sư đứng tên thiết kế, nên bản vẽ mua trôi nổi trên mạng không có thông tin này thường không đủ điều kiện để xin phép xây dựng hợp lệ.

Khác biệt giữa tham khảo và sao chép nguyên mẫu

Việc xem ảnh mẫu nhà đẹp để tìm cảm hứng không phải là vấn đề, vấn đề nằm ở cách sử dụng những hình ảnh đó trong quá trình thiết kế thực tế cho công trình của mình.

Dùng ảnh tham khảo như thế nào là hợp lý

Ảnh tham khảo phát huy tác dụng tốt nhất khi được dùng để mô tả cảm giác không gian mong muốn, như độ sáng của phòng khách, tông màu chủ đạo hay kiểu dáng cầu thang, thay vì được dùng làm bản vẽ để sao chép nguyên xi kích thước và bố cục.

Khi gia chủ mang một tấm ảnh đến gặp kiến trúc sư và nói rõ mình thích điều gì ở tấm ảnh đó, ví dụ như ánh sáng tự nhiên chiếu vào cầu thang hay cách bố trí cửa sổ lớn ở phòng khách, kiến trúc sư có thể chuyển hóa những yếu tố đó thành giải pháp phù hợp với lô đất và điều kiện thực tế của công trình mới.

Vai trò của kiến trúc sư trong việc chuyển hóa ý tưởng

Kiến trúc sư không chỉ vẽ lại những gì gia chủ mô tả, mà còn đối chiếu ý tưởng đó với điều kiện thực tế như hướng nắng, kích thước đất, ngân sách và quy định xây dựng của khu vực, để đưa ra phương án khả thi thay vì áp nguyên mẫu tham khảo vào công trình mới.

Quá trình này đòi hỏi nhiều buổi trao đổi hơn so với việc chỉ đưa bản vẽ mẫu cho đội thi công làm theo, nhưng kết quả cuối cùng thường phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng thật, vì mỗi quyết định thiết kế đều gắn với lý do cụ thể của công trình đó chứ không phải sao chép từ nơi khác.

Sự khác biệt giữa hai cách làm này thể hiện rõ nhất ở giai đoạn sau khi công trình hoàn thiện. Với bản vẽ sao chép nguyên mẫu, gia chủ thường phải tự điều chỉnh cách sinh hoạt để thích nghi với không gian có sẵn, vì bố cục đã cố định từ bản vẽ gốc. Ngược lại, khi thiết kế bắt đầu từ nhu cầu thực tế, không gian được tạo ra để phục vụ đúng cách gia đình đó sinh sống, nên ít khi xảy ra tình trạng phải cải tạo lại chỉ sau vài năm sử dụng.

Hướng đi thực tế để có nhà đẹp mà vẫn đúng ý

Có được một căn nhà đẹp và đúng ý không đòi hỏi phải sao chép nguyên mẫu từ nơi khác, mà cần một quy trình làm việc rõ ràng ngay từ đầu giữa gia chủ và kiến trúc sư.

Bắt đầu từ điều kiện thực tế của khu đất và gia đình

Trước khi xem bất kỳ ảnh mẫu nào, việc đo đạc kỹ lô đất, xác định hướng nắng, hướng gió và tìm hiểu quy định xây dựng của khu vực là bước cần làm đầu tiên, vì đây là những ràng buộc thực tế mà mọi phương án thiết kế đều phải tuân theo.

Song song đó, việc ghi lại rõ số lượng thành viên gia đình, thói quen sinh hoạt và ngân sách dự kiến giúp kiến trúc sư có đủ dữ liệu để đề xuất phương án phù hợp ngay từ những buổi làm việc đầu tiên, thay vì phải chỉnh sửa nhiều lần sau khi bản vẽ đã gần hoàn thiện.

Làm việc cùng kiến trúc sư ngay từ bước ý tưởng

Nhiều gia đình chỉ tìm đến kiến trúc sư sau khi đã chọn xong mẫu nhà ưng ý, khi đó vai trò của kiến trúc sư bị thu hẹp lại thành việc điều chỉnh cho vừa với lô đất, thay vì được tham gia từ giai đoạn hình thành ý tưởng ban đầu.

Cách làm mang lại hiệu quả cao hơn là mời kiến trúc sư tham gia ngay từ bước đầu tiên, cùng gia chủ thảo luận về nhu cầu và điều kiện thực tế trước khi bàn đến hình thức bên ngoài của ngôi nhà.

Trong quá trình làm việc tại 3TA, nhiều gia chủ ban đầu mang theo vài chục ảnh mẫu nhà đẹp, nhưng sau buổi trao đổi đầu tiên về thói quen sinh hoạt và điều kiện đất thực tế, phần lớn những ảnh đó chỉ còn được dùng để tham khảo cảm giác không gian, chứ không còn là khuôn mẫu để sao chép nguyên bố cục. Kết quả cuối cùng thường khác khá nhiều so với những ảnh mẫu ban đầu, nhưng lại phù hợp hơn hẳn với cách gia đình đó thực sự sinh sống trong không gian của mình.

Với cách tiếp cận copy mẫu nhà đẹp trên mạng, kết quả cuối cùng vẫn có thể đẹp không kém những mẫu nhà tìm thấy trên mạng, nhưng đồng thời đúng với hướng đất, đúng với thói quen sinh hoạt và an toàn về mặt kết cấu, những yếu tố mà một bản vẽ sao chép nguyên mẫu khó có thể đảm bảo đầy đủ.