Một khu đô thị 45ha ở Hà Tĩnh đứng trước nguy cơ trở thành hàng nghìn mái nhà giống hệt nhau. Bài toán cảnh quan được giải bằng nhịp điệu, quảng trường và mảng xanh, không phải bằng số lượng cây trồng. Bởi KTS. Nguyễn Thắng, Kiến trúc 3TA.
Bài toán của một khu đô thị 45ha không muốn chỉ là hàng nghìn mái nhà giống nhau
Ở quy mô 45ha, cái bẫy lớn nhất mà bất kỳ khu đô thị nào cũng có thể rơi vào là sự lặp lại đến mức vô cảm, hàng chục dãy nhà cùng một mẫu thiết kế, cùng một màu sơn, cùng một khoảng lùi, xếp thành những khối hình học đều đặn nhưng thiếu hẳn linh hồn. Chủ đầu tư của khu đô thị tại Hà Tĩnh hiểu rõ rủi ro đó, và đặt ra yêu cầu ngay từ đầu rằng cảnh quan phải là thứ giữ cho cư dân cảm thấy mình đang sống trong một cộng đồng, chứ không phải trong một dãy số nhà được nhân bản.
KTS. Nguyễn Thắng tiếp cận bài toán này không phải bằng cách thêm thật nhiều cây xanh, mà bằng cách tạo nhịp điệu cho tổng thể, xen kẽ những khối nhà liền kề với các khoảng mở, quảng trường, công viên và trục đường có tầm nhìn xa, để mắt người đi bộ luôn có điểm dừng thay vì lướt qua một dãy nhà bất tận.
Những dãy nhà phong cách Pháp cổ điển được sắp xếp tạo nhịp điệu
Toàn bộ các dãy nhà liền kề sử dụng chung ngôn ngữ kiến trúc Pháp cổ điển, mái lợp ngói xám xanh dốc theo kiểu mansard, tường sơn tông trắng kem, cửa sổ có phào chỉ bao quanh. Sự đồng bộ này tạo cảm giác chỉn chu cho toàn khu, nhưng điều làm nên khác biệt là cách các khối nhà được xoay góc và ngắt quãng theo từng cụm nhỏ, thay vì xếp thẳng hàng một cách máy móc trên toàn bộ chiều dài trục đường.
Khoảng lùi giữa các dãy nhà được trồng cây xanh theo tầng, cây bóng mát lớn ở lớp ngoài, cây bụi cắt tỉa ở lớp giữa, thảm cỏ ở lớp trong cùng, tạo chiều sâu thị giác cho những con đường nội khu vốn dễ trở nên đơn điệu nếu chỉ trồng một hàng cây duy nhất.
Quảng trường trung tâm trở thành trái tim của khu đô thị
Tại vị trí giao điểm các trục đường chính, một quảng trường tròn với đài phun nước được bố trí làm điểm nhấn thị giác và cũng là điểm định vị cho toàn khu, giúp cư dân dễ dàng xác định phương hướng mà không cần nhìn bảng chỉ dẫn. Xung quanh quảng trường là khu vui chơi trẻ em nhiều màu sắc, sân thể thao đa năng và những lối đi lát đá dẫn vào mảng công viên cây xanh rộng lớn phía sau, nơi hàng cây lâu năm được giữ lại gần như nguyên vẹn từ trước khi xây dựng.
Cách bố trí này biến khu vực trung tâm thành nơi mọi lứa tuổi đều có lý do để ghé qua, trẻ nhỏ có sân chơi, người lớn có sân thể thao, người cao tuổi có lối đi bộ dưới bóng cây, thay vì chỉ là một khoảng đất trống được phủ cỏ cho đẹp ảnh chụp trên cao.
Ánh sáng cảnh quan giữ nhịp sống về đêm cho khu đô thị
Vào buổi tối, hệ thống chiếu sáng cảnh quan được tính toán theo từng lớp, đèn đường chính đủ sáng để đảm bảo an toàn giao thông, đèn hắt dưới tán cây tạo điểm nhấn mềm mại, đèn trang trí quanh quảng trường giữ không khí sống động cho khu vực sinh hoạt chung. Nhìn từ trên cao, toàn bộ khu đô thị hiện lên như một dải sáng có tổ chức, khác hẳn cảm giác lộn xộn thường thấy ở nhiều khu dân cư khi đèn từng nhà bật tắt tùy ý.
Điều mà một bản quy hoạch cảnh quan cần làm được
Một khu đô thị đẹp trên bản vẽ chưa chắc đã là nơi đáng sống, điều quyết định nằm ở cách cư dân thực sự di chuyển, dừng chân và gặp gỡ nhau mỗi ngày trong không gian đó. Ở quy mô 45ha, bản thiết kế cảnh quan tại Hà Tĩnh không chạy theo số lượng cây xanh hay diện tích công viên để làm đẹp báo cáo, mà tập trung vào việc tạo ra đủ điểm dừng, đủ khoảng thở và đủ lý do để mỗi con đường trong khu đô thị mang một cảm giác khác nhau, dù cùng chung một ngôn ngữ kiến trúc.